ਜੀਵਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਨੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੜੀ ਨਰਮਾਈ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸਦੀ ਤੁਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਂ  ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।”

ਕੁੜੀ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਠੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਹਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤੋਹਫ਼ੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਸਾਡੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।”

ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੁਸਕਰਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ।

ਜੀਵਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਥਿਰ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਬੇਚੈਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਬੇਚੈਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗਾ।

ਜੀਵਨ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਜੀ ‘ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਸਨ ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਨੇ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੌਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪਰਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਚੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰ ਕੱਢਿਆ।

“ਦੇਖੋ ਜੀਵਨ,” ਮਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸਮ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੱਥਰ ਲੈ ਲਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ—ਪਰ ਯਾਦ ਰਹੇ, ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਵਾਰ ਛੂਹਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੀਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੀ ਪਰਖ ਹੈ।”

ਜੀਵਨ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪੱਥਰ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਰੀਤ ਉਸਦੇ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਖਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰੇਗਾ।”

ਜੀਵਨ ਨੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਤਹ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸਣੀ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਰਤ ਭਰਪੂਰ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਨੇ ਮਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਕਮਰੇ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਨੰਗੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਰਮ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਢਿੱਡ ‘ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪੱਥਰ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਹਉਕਾ ਭਰਿਆ। 

ਜੀਵਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਸੁਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇੱਕ ਛੋਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਦਸ ਵਾਰ ਉਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਸਕੂਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਪੱਥਰ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਖਾਵੇਂ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੇ ਭਾਵ ਆਉਂਦੇ। ਉਹ ਖਾਮੋਸ਼ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਹਰ ਸਾਹ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਪਲ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਦਾ ਸੀ ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ। ਜੀਵਨ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਕਮਰੇ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਕਮਰਾ ਭਾਰੀ ਸਾਹਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਣਕਿਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਸੀ।

ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੱਖ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਖਾਲੀਪਣ ਪਸਰ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵਨ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਸੰਭਾਲੇ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਕਸਕ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਲ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਜੀਵਨ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਤੜਪ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੋ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਰਮਾਈ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।